Nhân vật chí

Phạm Tưởng sưu tập
loạt bài khởi đăng từ NgD 151

Nhân vật quốc gia số 2
Huỳnh Phú Sổ (1919-47)

Sinh năm 1919 tại làng Hòa Hảo (Tân Châu, Châu Ðốc), cha là Huỳnh Công Bộ, mẹ là Lê Thị Nhậm.

Thuở nhỏ yếu đau, sau khi đậu tiểu học phải thôi học. 1936-39 đi tu ở Núi Sam (Châu Ðốc). Năm 1939 trở về Hòa Hảo, gọi là Ðạo Xển, được đệ tử coi là hóa thân của Phật Thầy Tây An; nhờ tài chữa bệnh, tín đồ ngày càng đông tại Châu Ðốc, Long Xuyên. Ðạo Xển tiên đoán Pháp sẽ bại trận ở Âu Châu, Nhật chiếm đóng Ðông Dương, Việt Nam sẽ độc lập.

9-5-1940, bị thống đốc René Véber trục xuất khỏi Châu Ðốc và Long Xuyên, Sổ dời qua Cần Thơ, số tín đồ lại lên tới cả chục ngàn, Véber liền nhốt vào bệnh viện thần kinh Chợ Quán (Chợ Lớn), thì Sổ kết nạp được cả y công, y sĩ.

31-5-1941, thống đốc Henri Rivoal chỉ định Sổ cư trú ở Bặc Liêu, Sổ lại qui tụ được một số tín đồ.

29-9-1941 chính phủ Vichy phải ký hiệp ước phòng thủ chung với Nhật, để Nhật đồn trú tại nam Ðông Dương, toàn quyền Jean Decoux ra lệnh đầy Sổ qua Lào. Ngày 11-10, do đề nghị của Lương Trọng Tường, Kempetai Nhật viện lẽ Sổ làm gián điệp cho Trung Hoa, giải cứu Sổ tại Bặc Liêu, mang về Sài Gòn. Từ đó Sổ ngả theo Phục Quốc của Cường Ðể. 1945 thành lập Việt Nam Ðộc Lập Vận Ðộng Hội, Việt Nam Phật Giáo Liên Hiệp Hội.

14-8-1945 (mấy ngày trước khi Việt Minh cộng sản cướp chính quyền), Sổ ra tuyên cáo chung với Trần Quang Vinh của Cao Ðài, thành lập Mât Trận Quốc Gia Thống Nhất gồm: Việt Nam Ðộc Lập Vận Ðộng Hội, Việt Nam Quốc Gia Ðộc Lập Ðảng, Thanh Niên Tiền Phong, Nhóm Trí Thức, Liên Ðoàn Công Chức, Tịnh Ðộ Cư Sĩ, Cao Ðài.

8-9-1945 Hòa Hảo xin phép Ủy Ban Hành Chánh Cần Thơ biểu tình, ủng hộ Mặt Trận Quốc Gia Thống Nhất, đòi cải tổ Lâm Ủy Hành Chánh. Việt Minh bắn vào đám biểu tình, bắt Huỳnh Thành Mậu, em ruột Sổ, Trần Ngọc Hoành, con trai Năm Lửa Trần Văn Soái, Việt Châu Nguyễn Xuân Thiếp tại Cần Thơ và các nhân vật Hòa Hảo trọng yếu ở các nơi, như Chung Bá Khánh, Ðỗ Hữu Thiều,... Ðêm 9-9 vây trụ sở Hòa Hảo ở đường Sohier-Miche Sài Gòn nhưng Sổ chạy thoát.

7-10-1945 Mậu, Hoành và Thiếp bị bắn tại sân vận động Cần Thơ. 29-10 Chung Bá Khánh, Ðỗ Hữu Thiều, Võ Văn Thới, Nguyễn Hữu Giáp,... bị hành quyết tại vàm Láng Thê (Trà Vinh). Nhiều tín đồ Hòa Hảo bị sát hại.

26-10-1945 Pháp tái chiếm Cần Thơ. Tín đồ Hòa Hảo lùng bắt Việt Minh. Pháp can thiệp.

6-3-1946, Pháp-Việt Minh ký tạm ước. Phạm Văn Bạch và Nguyễn Bình cải thiện liên hệ với Hòa Hảo. Sổ được mời làm ủy viên đặc biệt của Ủy Ban Hành Chánh Kháng Chiến Nam Bộ.

20-4-1946 đại hội quân sự và chính trị tại Bà Quẹo (gần Sài Gòn) bầu Sổ làm chủ tịch Mặt Trận Quốc Gia Liên Hiệp (tháng 7 Nguyễn Bình ra lệnh giải tán).

Tháng 6-1946 Sổ cử Soái thành lập Ðệ Tứ Sư Ðoàn, cỡ 2,000 dân quân, chống cả Việt Minh lẫn Pháp.

21-9-1946 Sổ thành lập Việt Nam Dân Chủ Xã Hội Ðảng để lôi kéo những phần tử quốc gia trong hàng ngũ Việt Minh.

Tháng 12 thành lập Chi Ðội 30 Nguyễn Trung Trực giao cho Nguyễn Giác Ngộ và Lâm Thành Nguyên.

17-2-1947 cử người dự việc thành lập Mặt Trận Quốc gia Thống Nhất Toàn Quốc (tại Nam Kinh, Trung Hoa).

16-4-1947 tham dự hội nghị ở Ba Răng, cách Long Xuyên khoảng hơn 20 cây số, phía tây bắc, và bị sát hại.

Chuyện Bên Lề: Huỳnh Phú Sổ có thể coi như là một hiện tượng khác thường, có vẻ cũng như mọi giáo chủ các tông giáo. Môixen, Giêxu, Mahômét,... sinh nhi tri. Sổ học hành trường ốc quá ít. Trước khi lập đạo, kể như không có gì đáng để ý. Thế rồi bỗng nhiên người theo ào ào.

Trong số các lãnh tụ quốc gia, chống Pháp chống Cộng, phải kể Huỳnh Phú Sổ, tức Ðức Thầy, giáo chủ Phật Giáo Hòa Hảo là người trẻ tuổi mà lại có uy tín lớn với quần chúng (2 triệu tín đồ), có lực lượng võ trang hùng hậu hơn cả. Chỉ có thể giải thích được phần nào, là các giáo chủ đều không cần kiến thức trần gian, mà có linh khiếu thấu hiểu nhu cầu tâm lý người đời, có hấp lực, có tài hùng biện nên lôi kéo được nhiều tín đồ. Riêng ông Huỳnh Phú Sổ, rõ ràng ông biết đáp ứng nhu cầu người dân miền Nam Việt Nam thuần hậu là một tông giáo giản dị về giáo lý, chỉ cần căn cứ trên tình tự hồn nhiên của con người là tình yêu cha mẹ, đồng bào, tổ quốc, trời phật cộng với những nghi lễ đơn giản đến mức tối thiểu và vận động đám quần chúng bình dân nông thôn, thay vì nhắm vào đám thiểu số thị dân, trí thức.

Vì được coi là một giáo chủ nên đời ông bao phủ đầy huyền thoại, như chữa được đủ mọi thứ bệnh hiểm nghèo cũng như làm rất nhiều phép lạ, kiểu mọi thần thánh khác. Và dĩ nhiên cũng như các thần thánh khác, Huỳnh Phú Sổ phải bất tử, làm sao mà chết được. Cho nên, đến nay, nhiều tín đồ Hòa Hảo vẫn xác quyết ngày nào đó "Ðức Thầy sẽ trở lại". Và việc ông bị cộng sản hạ sát được kể lại như sau:

Huỳnh Phú Sổ được thư của Trần Văn Nguyên, đặc phái viên kiêm thanh tra chính trị miền tây Nam Bộ, mời dự hội nghị hòa giải.

Bảy giờ sáng 15-4-47, ông đi ghe với 4 tự vệ và ba người chèo, kèm Ngô Trung Hưng, đại đội trưởng Ðại Ðội 2, Chi Ðội 30, và Huỳnh Hữu Thiện, thư ký riêng. Trần Văn Nguyên đón rước và hai người cùng bắt tay vào việc.

Bữa sau, cũng lối 7 giờ sáng, ông trở lại chỗ cũ hội đàm. Sau khi dùng cơm trưa, ông xuống ghe nghỉ. Vào khoảng 12 giờ, đại đội 66 chi đội 22 do Bửu Vinh chỉ huy kéo binh kích xung quanh văn phòng và trao cho ông Thiện bức thư xin yết kiến.

Xem xong thư, ông Sổ lên văn phòng, bốn tự vệ đứng bốn góc. Thảo luận đến 3 giờ chiều, Bửu Vinh xuất trình một báo cáo rằng ở Lấp Vò-Vàm Cống, Hòa Hảo giết Việt Minh nhiều lắm, xin ông đến tận nơi giàn xếp. Ông yêu cầu Bửu Vinh cùng đi.

Bửu Vinh nói mời ông về văn phòng của y rồi cùng đi. Ngay lúc đó Nguyên trao bức điện nói Ủy Ban Hành Chánh Nam Bộ mời hai người (Sổ và Nguyên) về Miền Ðông dự phiên nhóm bất thường. Ông từ chối.

Sẩm tối, Nguyên từ giã. Ông xuống ghe, ra văn phòng Bừu Vinh, do một liên lạc dẫn đường. Ði một đỗi, trên bờ có tiếng hô: Ghe ghé lại! Ðèn rọi xuống và ra lịnh trình giấy tờ. Ông Thiện lên, thì ra là Bửu Vinh.

Ông liền lên văn phòng với bốn tự vệ quân. Mười phút sau, bọn Việt Minh ở ngoài vô 8 người, chia ra cặp nách 4 tự vệ quân, đâm chết 3 người. Người thứ tư là Phan Văn Tỷ chạy thoát ra ngoài. Huỳnh Phú Sổ thổi tắt đèn. Phòng tối thui. Không ai biết ông đi dâu cả.

Ông Thiện nhảy xuống rạch tẩu thoát, ba anh chèo ghe chạy về báo tin cho các tướng lãnh hay. Ðoàn dân quân cương quyết đi báo thù. Nhưng vào lúc 12 giờ khuya, một tín đồ Hòa Hảo ở gần chỗ xảy ra cuộc bạo hành chạy ngựa mang đến Phú Thành một bức thư của ông Sổ.

Bức thư ấy như vầy:

Ông Trần Văn Soái và ông Nguyễn Giác Ngộ:
Tôi vừa hội hiệp với ông Bửu Vinh, bỗng có sự biến cố xảy ra, tôi và ông Vinh suýt chết, chưa rõ nguyên nhân, còn điều tra. Trong mấy anh em phòng vệ không biết chết hay chạy đi. Nếu có ai chạy về báo cáo rằng tôi bị bắt hay là mưu sát, thì các ông đừng tin và đừng náo động.
Cấm chỉ đồn đãi, cấm chỉ kéo quân đi tiếp cứu. Hãy đóng quân tại chỗ.
Sáng ngày, tôi sẽ cùng ông Bửu Vinh điều tra kỹ lưỡng rồi sẽ về sau.
Phải triệt để tuân lịnh.
Ngày 16-4-47, 9 giờ đêm
(ký tên)

Dĩ nhiên các tín đồ Hòa Hảo có toàn quyền tin tưởng rằng Giáo Chủ của họ chỉ tạm lánh mặt và vẫn còn sống, y như tín đồ Ki Tô Giáo có toàn quyền tin Giáo Chủ của họ chết đi, ba ngày sống lại và bay lên trời. Nhưng với người thường chúng ta, thì chỉ biết tiếc xót rằng, trong giai đoạn vừa qua, đất nước có nhân vật nào tài ba đức độ thì không chết yểu cũng bị mọi thế lực ma quỉ sát hại hết, khiến cho dân tộc không còn ai dẫn dắt để mang thanh bình thịnh trị đến cho quốc gia.


%% Xin xem tiếp phần sau